Van aardappelen tot verse voorgebakken
gekoelde frites, geschiedenis van de
automatisering en techniek van vroeger

De mechanische verwerking van de aardappel tot frites ontstond
in het begin van 1960 en daarop volgend.
De aardappelen waren gesorteerd en ontdaan van stenen ,
kluiten en andere verontreinigingen

vrachtwagen met zakken aardappelen

De aardappelen werden gesorteerd als frites aardappelen 50+ of groter.
De aardappelen werden in jute zakken aangeleverd van ieder 50 kg per zak.
Daarna volgde het eenvoudige productie proces totdat de voorgebakken frites
in een doos of plastic krat terecht kwam. En klaar was voor distributie.
Klanten waren in de zomer vooral campings die een zakje frites verkochten
voor de toeristen en vakantiegangers. Ook instellingen zoals tehuizen en andere
grootverbruikers namen de frites gretig af. Een gat in markt was geboren.

Terug naar overzicht


jachtakte-gommert bogers

De heftruck was onmisbaar voor het lossen laden en andere transport activiteiten. Meestal gasheftrucks

wapenvergunning jachtakte

De zakken aardappelen werden met
handkracht van de vrachtwagen geladen.

frites voorbaklijn

Hierboven een foto van een friteslijn uit de jaren 1960. Het proces was zeer eenvoudig, maar wel zeer effectief.
De aardappel werd automatisch omgetoverd in een gebakken frietje. Het was voor die tijd een indrukwekkende
installatie. Een fritesfabriek.... Achteraan de snijmachines, sliverremover, frites voorbakoven, opvoerband of te
wel vetafdruipband, buitenlucht koeltunnel - 3 etages of met 3 transportbanden (draadogenbanden) opvoerbandje
naar de plateau-afweger. Gewicht afgesteld op 10 kilogram.

schotelschrapmachine

Daarna werden de aardappelen geschild
of te wel geschrapt in "Badges" in een
schotel carborundumschilmachine

schilmachine voor aardappelen

Nadat de aardappelen waren geschild, werden ze nagekeken of er geen slechte of ongeschikte aardapplen tussen zaten. Ze werden zolang bewaard in een waterbak met een vertikale transportband erin. Dit wordt ook wel een Jacobsladder genoemd. Vandaar uit gingen de aardappelen naar de snijmachine.



Later werd de rollenleesband of inspectieband geïntroduceerd. Hierdoor konden de aardappelen d.m.v. een continue transport vanaf de schrapmachine gecontroleerd worden. Onder de band een variatormotor om de snelheid (variabel) van de band in te stellen

frites snijder

Nadat de aardappelen zijn geschild en gecontroleerd, worden in een snijmachine op maat gesneden tot aardappel staafjes

frites dikte sorteerder sliverremover

Onder de snijmachine staat een rollensorteerder welke te dunne aardappel staafjes uitsorteerd. Daarna gaan ze gedoseerd de bakoven in om afgebakken te worden.

bakoven voor frites

Dit is de bakoven: de frites wordt voorgebakken op een temperattur van 160 °C bij een eind vochtgehalte van 61 a 62 %. Veel roestvrijstaal zat er toen nog niet aan de machines. Dit was toen erg duur en schaars verkrijgbaar.

aardappel schillijn

Achteraan de foto aardappelbunker, opvoerband naar schrapmachine, rollenleesband, buffertank opslag aardappelen
in water en ertokale transportband genaamd jacobsladder. Elke m2 benut.

Invoergoot snijmachine, sliverremover,
doseerunit met variatormotor en de
frites voorbak installatie .

Het productie proces werd in die tijd nog door personeel in de gaten gehouden. De temperatuur aflezen van de bakoven en zodoende de bandsnelheid van de fritesbakoven aan te passen door deze harder of zachter te laten lopen. Er waren ook geen schakelkasten. Iedere machine had een snoer en stekker en werd zo in het stopcontact gestopt. Wel zat er een thermische beveiliging tussen, om het verbranden van een motor te voorkomen cq te signaleren, dit was een PKZM. Simpel en doeltreffend.



frites afewegen en verpakken in plastic krat

De frites wordt handmatig op een weegschaal afgewogen en daarna ingepakt in plastic kratten en vetvrij papier.

frites schroefblancheur

Rechts pakken vet waarmee de bakoven werd voorzien van bakvet.

frites afwegen en verpakken in plastic krat

De voorgebakken frites wordt bewaard in een koelcel bij temperatuur van + 4 °C

koeltransport

Door het gehele land werd de frites afgeleverd. In deze auto (nog) geen koeling van Hoka Snacks te Rilland.


De productie capaciteit was toen in die tijd 1960 200 tot 500 kg/uur eindprouct. Er werd ook nog niet zo nauw gekeken met de hygiene. De warenwet, afvalwaterbehandling stonden ook nog in de kinderschoenen. Machines voor de aardappelverwerkende industrie werden in die tijd vervaardigd door ALGO Machinefabriek te Lepelstraat. Momenteel 2019 zijn er frites fabrieken die 50 ton frites per uur er uit stampen. Zoals Farm Frites Lambweston Meijer Mc Cain Agristo Clarebout e.d.

Met dank aan de Familie Tramper voor het beschikbaar stellen van de foto's